Mâûn Suresi

Sure, bir işleyiş bozukluğunun gözlenebileceğini bildirerek açılır. أرأيت 'hissettin' kelimesinde üstte hemze dışa açılımı, ر yolu ve geri tarafı, ortadaki hemze kaynağı, ي varlığı, sondaki ت muhatabı verir: geri tarafa iletilenin kaynağını varlıkta duymak, hissetmek. Hissedilen şey bir yapıdır: يكذب بالدين 'işleyişi çarpıtan'.

يكذب'de ك bütünlük, ذ parça ve sınır, ب karşılık verir: bütünü parçalayıp karşılığını değiştirmek, çarpıtmak. بالدين'de ب ile, د aktarım, ين ikilik verir: giden aktarımın karşılığıyla dönmesi, işleyiş. Çarpıtan yapı bu iki yönlü dönüşü bozar; aktarımın karşılığını değiştirir.

Sembol sonucu bunu kaydeder: işleyişi çarpıtan yapı hissedilerek ayırt edilebilir. Çarpıtma soyut bir kavram değil, belirtileri olan bir süreçtir; sonraki ayetler bu belirtileri tek tek sayar.

İkinci ayet çarpıtmanın ilk belirtisini gösterir. فذلك 'böylece şu' bir önceki ayetteki yapıyı işaret eder. Bu yapı اليتيم 'ayrı düşmüşü' يدع 'yöneltir'. يدع'de ي süren iş, د yön, sondaki ع merkeze toplanım verir: bir şeyi yönlendirip kendi merkezine çekmek.

اليتيم'de ي varlık, ت ayrılık, ي varlık, م alan verir: varlığın ait olduğu alandan ayrılmış olması, ayrı düşmüş olan. Sistemin bağlarından kopmuş bu varlık, desteklenmesi gereken bir halkadır.

Çarpıtan yapı ise ayrı düşmüşü desteklemek yerine kendi merkezine yöneltir; onu kendi işine koşar. Sembol sonucu bunu kaydeder: işleyişi çarpıtan, ayrı düşmüşü kendi merkezine yöneltir. Akış, gereken yere değil, kendi merkezine doğru çevrilir.

Üçüncü ayet ikinci belirtiyi verir. يحض 'basınç verir' kelimesinde ح kuşatma, ض baskı ve karşı güç verir: kuşatarak baskı kurmak, bir işi harekete geçirmek için basınç vermek. Başındaki ولا bu basıncın yokluğunu bildirir.

Basınç verilmeyen şey طعام المسكين 'durağanın besini'dir. طعام'da ط indirme, ع kaynak, Elif veri, م alan verir: kaynaktan bir alana indirilen veri, besin. المسكين'de م alan, س hareket, ك süreklilik, ي varlık, ن açığa çıkma verir: hareketi bir alana sıkışıp kalmış, durağan varlık.

Sembol sonucu bunu kaydeder: durağanın beslenmesine basınç vermemek, işleyişi çarpıtmanın bir belirtisidir. Hareket edemeyen varlığa besin ulaşması için sistemin bir basınç kurması gerekir; çarpıtan yapı bu basıncı kurmaz ve akış durağan halkaya varmaz.

Dördüncü ayet sonucu bağlantı kavramı üzerinden kurar. ويل 'akıbet' kelimesinde و belirleme, ي varlık, ل biçim verir: bir varlığın belirlenmiş biçimi, varacağı son durum. Başındaki ف 'böylece' bu akıbetin önceki ayetlerdeki işleyişten çıktığını gösterir.

Akıbet للمصلين 'bağlananlar için'dir. المصلين'de م alan, ص bağ, ل biçim, ين çokluk verir: bağı biçime girmiş, bağlantı kurmuş olanlar. Ayet bağlantının kendisini değil, bağlantıyı taşıyan yapının kaderini konu eder.

Sembol sonucu bunu kaydeder: her bağlantı kendi akıbetini taşır; akıbeti belirleyen, bağın nasıl kurulduğudur. Bu ayet tek başına bir yargı koymaz; hangi bağlananların söz konusu olduğunu sonraki üç ayet tanımlar.

Beşinci ayet akıbeti taşıyan bağlananları tanımlar: عن صلاتهم ساهون 'bağlarının kaynağından uzak, yüzeyde kalanlar'. عن'de ع kaynak, ن açığa çıkma verir: kaynaktan çıkış, kaynaktan uzaklık. صلاتهم 'onların bağı', bağın biçime girmiş halidir.

ساهون'da س hareket, Elif veri, ه görünme, ون süren iş verir: hareketin yalnız görünen yüzeyde sürmesi. Bağ kurulmuştur ama kaynağına inmez; bağlantı yüzeyde kalır, derinliğe geçmez.

Sembol sonucu bunu kaydeder: bağın kaynağından uzak kalan, yüzeyde kalır. Dördüncü ayetteki akıbet böylece belirlenir: sorun bağ kurmak değil, bağın kaynağa ulaşmamasıdır. Kaynağa ulaşmayan bağ, ileti taşımaz.

Altıncı ayet yüzeyde kalan bağın ne ürettiğini gösterir: يراءون 'kendilerini hissettiriyorlar'. Bu kelimede ي süren iş, ر yol ve geri taraf, Elif veri, ortadaki hemze kaynak, ون süren iş verir: geri tarafa iletilenin kaynağını başkalarına duyurmak, kendini hissettirmek. Kök, ilk ayetteki أرأيت 'hissettin' ile aynıdır.

İlk ayette hissetme, işleyişin ayırt edilmesiydi; burada aynı işlem tersine döner: kaynağa yönelmesi gereken bağ, kendini başkalarına duyurmaya yönelir. Bağlantı içeriden dışarıya, kaynaktan görünüşe kayar.

Sembol sonucu bunu kaydeder: kaynağından uzak bağ, kendini hissettirmeye yönelir. Yüzeyde kalan bağ, iletiyi taşımadığı için görünür olmaya çalışır.

Son ayet bu yapının sistemle ilişkisini kapatır: ويمنعون الماعون 've olanağı kendilerinde tutuyorlar'. يمنعون'da م alan ve kendilik, ن açığa çıkma, ع kaynak, ون süren iş verir: açığa çıkması gereken kaynağı kendi alanında tutmak.

الماعون'da م alan, Elif veri, ع kaynak, و belirleme, ن açığa çıkma verir: bir alanda kaynaktan belirlenip açığa çıkan, kullanıma sunulan, olanak. Aynı ع ve ن ikilisi نستعين 'serbest bırakan' kelimesinde de vardır: olanak, kaynağın serbest bıraktığı akıştır.

Sembol sonucu bunu kaydeder: yüzeyde kalan bağ, olanağı kendinde tutar, aktarmaz. Sure böylece başladığı yere döner: işleyiş aktarımın karşılığıyla dönmesidir; aktarmayan yapı işleyişi çarpıtmış olur.