Gâşiye Suresi

Sure, bir sürecin bilgisinin alıcıya ulaştığını bildirerek açılır. هل 'işte' sözünde ه göstermeyi, ل biçimi verir: gösterilenin biçime konması; ayet bir soru değil, bir gösterme ile başlar. أتاك 'sana iletildi' kelimesinde üstte hemze merkezden dışa yönü, ت ayrımı, ي varlığı, ك alıcıyı verir: kaynaktan çıkanın ayrı bir varlığa, alıcıya ulaşması.

İletilen şey حديث 'anlatı'dır: ح kavram, د aktarım, ي varlık, ث çoğalma; kavramın varlıklara aktarılıp çoğalması. Anlatının konusu الغاشية 'bürüyen'dir: غ bilinmezlik, ش aşırı hareket, ي varlık, ة topluluk; varlıkların topluca bilinmezliğe sarıldığı, aşırı bir hareketle her şeyi kaplayan süreç.

Sembol sonucu 'bürüyen sürecin bilgisi alıcıya anlatı olarak iletilir' diye kurulur. Surenin geri kalanı bu bürüyen evrede yapıların nasıl ikiye ayrıldığını, sonra gözlenecek dört yapıyı ve aktarıcının işlevini anlatır.

İkinci ayet bürüyen evrede beliren ilk yüz tipini adlandırır. وجوه 'yüzler' kelimesinde ج konumu, و belirlemeyi, ه görünmeyi verir: belirli bir konumda görünür olan cephe; bir yapının dışa dönük yüzü. يومئذ 'o evrede' bu görünmenin bürüyen sürecin evresine ait olduğunu söyler.

Bu yüzler خاشعة 'sönük'tür: خ yaratmayı, ش aşırı hareketi, sondaki ع merkeze toplanımı, ة topluluğu verir; yaratılmış aşırı hareketin merkeze çekilip sönmesi. Burada bir duygu ya da yargı değil, enerjinin dışa yayılmak yerine içe çekilip kısılması anlatılır.

Sembol sonucu 'bürüyen evrede bir yüz tipi sönükleşir' diye kurulur. Sonraki beş ayet bu sönük yapının nasıl işlediğini ve neyle beslendiğini sırayla açar.

Ayet sönük yapının iki niteliğini art arda verir. عاملة 'uygulayan' kelimesinde ع kaynağı, ا iletiyi, م alanı, ل biçimi verir: kaynaktan gelen iletiyi bir alanda biçime döken; yapı iş görmeyi sürdürür.

ناصبة 'dikilen' kelimesinde ن açığa çıkmayı, ا iletiyi, ص bağı, ب karşılığı verir: bağını karşılığına kurmak üzere dikilip kalan. Uygulama vardır, dikilme vardır, ama bir önceki ayetteki sönüklükle birlikte okunduğunda bu çaba merkeze çekilmiş bir enerjiyle yapılır.

Sembol sonucu 'sönük yapı uygulamayı sürdürür ama bağını karşılığa kuramadan dikili kalır' diye kurulur. Bir sonraki ayet bu yapının neye bağlandığını söyler.

Dördüncü ayet sönük yapının bağlandığı yeri gösterir. تصلى 'bağlanır' kelimesinde ت ayrımı, ص bağı, ل biçimi, ي varlığı verir: ayrı bir varlığın bağ kurarak bir biçime bağlanması. Bağ kurma işi sürer; değişen, bağlanılan şeydir.

Bağlanılan نارا 'açıklanamaz'dır: ن açığa çıkmayı verir, ardından gelen ار onu keser (Elif-Re kuralı); açığa çıkması kesilmiş, çözülemeyen süreç. Bu süreç حامية 'sarmalayan'dır: ح kuşatma, ا ileti, م alan, ي varlık, ة topluluk; iletiyi ve varlıkları kendi alanında sarıp kuşatan.

Sembol sonucu 'bağını karşılığa kuramayan yapı, sarmalayan ve çözülemeyen bir sürece bağlanır' diye kurulur. Bağ kurma gücü aynıdır; yön yanlış kurulduğunda bağ, açıklanamaz olanın sarmalına düşer.

Ayet sönük yapının beslenme kaynağını bildirir. تسقى 'sulanır' kelimesinde ت ayrımı, س canlılığı, ق enerjiyi, ي varlığı verir: ayrı bir varlığa canlılık ve enerji taşınması. Yapı beslenir, ama neyle beslendiği belirleyicidir.

Kaynak عين 'göz'dür: ع kaynak, ي varlık, ن açığa çıkma; kaynağın varlıkta açığa çıktığı yer, bir akışın çıkış noktası. Bu göz آنية 'kaynayan'dır: ء ve ا kaynak ve ileti, ن açığa çıkma, ي varlık, ة topluluk; kaynağından taşkın biçimde açığa çıkan, durulmamış akış.

Sembol sonucu 'bu yapı kaynağından taşkın açığa çıkan bir akışla beslenir' diye kurulur. On ikinci ayetteki 'yol alan göz' ile karşılaştırıldığında iki yapının farkı beslendikleri akışın niteliğinde görünür: biri taşkın ve durulmamış, öbürü yol alan ve akan.

Ayet sönük yapının besinini tanımlar. ليس 'var olma' kelimesinde ل biçim, ي varlık, س fiil birleşir: varlığın biçimdeki fiili, bir şeyin var oluşu. Burada olumsuzluk yoktur; ayet besinin hangi yoldan var olduğunu söyler. لهم 'onlar için' bu var oluşu sönük yapılara bağlar.

طعام 'besin' kelimesinde ط indirmeyi, ع kaynağı, ا iletiyi, م alanı verir: kaynaktakinin indirilip bir alana iletilmesi. إلا 'ancak' bu besinin tek bir kaynağa sınırlandığını gösterir: ضريع 'kıstırıcı'. Bu kelimede ض baskıyı ve karşı gücü, ر yolu, ي varlığı, sondaki ع merkeze toplanımı verir; yolu baskıyla daraltıp varlığı merkeze kıstıran.

Sembol sonucu 'kopuk yapının besini, yolunu baskıyla daraltan bir kaynaktan gelir' diye kurulur. Besin vardır, ama yolu açmak yerine sıkıştırır; bir sonraki ayet bunun sonucunu söyler.

Ayet kıstırıcı besinin etkisini iki olumsuzla verir. Olumsuzluk لا'dan gelir (Lamelif: yokluk). يسمن 'canlandırır' kelimesinde ي varlık, س canlılık, م alan, ن açığa çıkma birleşir: varlığın kendi alanında canlılığın açığa çıkması. Kıstırıcı besin bu açığa çıkışı sağlamaz.

يغني 'çözer' kelimesinde ي varlık, غ bilinmezlik, ن açığa çıkma birleşir: bilinmezlikte kalanı açığa çıkarıp çözmek. Çözülecek şey من جوع 'gereksinimden'dir: ج konumu, و belirlemeyi, sondaki ع merkeze toplanımı verir; bir konumda belirlenmiş olanın eksikliğini merkezine çekmesi.

Sembol sonucu 'baskıyla daraltan besin ne canlılık kazandırır ne de gereksinimi giderir' diye kurulur. Böylece ayetler 2–7, kopuk yapının döngüsünü kapatır: sönük, dikili, açıklanamaza bağlı, taşkın akışla sulanan ve beslenip de doymayan.

Sekizinci ayet ikinci yüz tipine geçer. وجوه يومئذ 'yüzler o evrede' ifadesi ikinci ayetle aynı biçimde kurulur; aynı evrede ikinci bir yapı tipinin belirdiği söylenir. Yapılar aynı süreçten geçer, ama iki farklı sonuca açılır.

Bu yüzler ناعمة 'bahşedilmiş'tir: ن açığa çıkma, ا ileti, ortada ع kaynak (konum kuralına göre değişken, akışkan), م alan, ة topluluk. Kaynaktan gelen iletinin kendi alanında açığa çıkması, alana verilmiş olanın görünür olması.

Sembol sonucu 'bürüyen evrede öbür yüz tipi kaynaktan bahşedilenle açığa çıkar' diye kurulur. Sönük yüzde enerji merkeze çekilip kısılıyordu (ayet 2); bahşedilmiş yüzde kaynaktan gelen dışa açılır. Sonraki sekiz ayet bu yapının içinde bulunduğu oluşumu tarif eder.

Ayet bahşedilmiş yapının kendi işiyle ilişkisini tanımlar. لسعيها 'onun devinişi için' kelimesinde ل amacı, س hareketi, ع kaynağı, ي varlığı, ها ise yapıyı gösterir: kaynaktan çıkan, varlıkta süren hareket, yapının kendi devinişi.

راضية 'rahat' kelimesinde ر yolu, ا iletiyi, ض karşı gücü, ي varlığı, ة topluluğu verir: yol boyunca karşı gücü dengelenmiş, sürtünmeden akan varlık. Deviniş sonucuna yol bulmuş, karşı güç ona engel değil denge olmuştur.

Sembol sonucu 'bahşedilmiş yapı kendi devinişinin sonucunda karşı güç duymadan yol alır' diye kurulur. Üçüncü ayetteki 'uygulayan, dikilen' yapıyla karşıtlık açıktır: orada çaba bağa varmıyor, burada deviniş yolunu buluyor.

Ayet bahşedilmiş yapının bulunduğu yeri adlandırır. جنة 'konumlanmış oluşum' kelimesinde ج konumu, ن oluşumu ve açığa çıkmayı, ة topluluğu verir: bir konumda yerleşmiş, açığa çıkmış oluşumlar bütünü. في 'içinde' yapının bu oluşumun dışında değil içinde olduğunu söyler.

عالية 'üstteki' kelimesinde ع kaynaktan dışa açılım, ا ileti, ل biçim, ي varlık, ة topluluk birleşir: kaynaktan dışa açılan iletinin biçim kazanmış varlıklar halinde yükseldiği düzey. Üstte olmak bir yer yüksekliği değil, kaynağa yakın düzeyde biçimlenmektir.

Sembol sonucu 'bu yapı kaynaktan dışa açılan üst düzeyde konumlanmış bir oluşumun içindedir' diye kurulur. On birinci ayetten on altıncıya kadar bu oluşumun iç düzeni sırasıyla anlatılır.

Ayet konumlanmış oluşumun işitme düzenini tanımlar. تسمع 'işitirsin' kelimesinde ت ayrımı, س frekansı, م alanı, sondaki ع merkeze toplanımı verir: frekansın bir alandan alıcının merkezine toplanması, işitme. لا bu işitmenin belli bir türünü olumsuzlar.

İşitilmeyen لاغية 'saçma'dır: ل biçim, ا ileti, غ bilinmezlik, ي varlık, ة topluluk; biçimi bilinmezliğe düşmüş, anlamı kaybolmuş iletiler. فيها 'onun içinde' bunun oluşumun içinde bulunmadığını söyler.

Sembol sonucu 'bu oluşumda biçimi bilinmezliğe düşen frekans alınmaz' diye kurulur. Enformasyon bakımından oluşum gürültüsüzdür: içeride dolaşan her ileti biçimini korur.

Ayet oluşumun akış kaynağını verir. فيها عين 'onun içinde bir göz' ifadesi beşinci ayetteki 'göz' ile aynı kelimeyle kurulur: ع kaynak, ي varlık, ن açığa çıkma; kaynağın varlıkta açığa çıktığı nokta.

Bu göz جارية 'yol alan'dır: ج konumu verir, ardından gelen ار onu keser (Elif-Re); konumu kesilmiş, bir yerde durmayan; sonra ي varlık ve ة topluluk gelir. Yerinde durmayan varlıklar, yani akarak yol alan bir akış.

Sembol sonucu 'bu oluşumda kaynak, yerinde durmadan yol alan bir akış olarak açığa çıkar' diye kurulur. Beşinci ayette sönük yapıyı besleyen göz 'kaynayan' idi: taşkın ve durulmamış. Burada göz akar ve yol alır; iki yapının ayrılığı beslendikleri akışın düzeninde görünür.

On üçüncü ayetten on altıncıya kadar oluşumun iç yapıları sayılır. سرر 'devreler' kelimesinde س hareket, art arda iki ر ise yolun tekrarını verir: hareketin aynı yolda yeniden ve yeniden dönmesi, devre. Art arda yazılmış harf işlemin tekrarıdır; bu yüzden kelime tek bir yol değil, dönen bir yolu anlatır.

مرفوعة 'yükseltilmiş' kelimesinde م alan, ر yol, ف örtme ve kaplama, ortada و belirleme, ع kaynak birleşir; başta Mim ve ortada Vav birlikte işin üzerinde tamamlandığı edilgen sonucu verir (konum adayı): kaynağa doğru yükseltilmiş alanlar.

Sembol sonucu 'bu oluşumda hareket, yükseltilmiş ve tekrar eden devreler halinde işler' diye kurulur. Oluşumun işleyişi düzensiz bir dağılma değil, yükselmiş düzeyde dönen döngülerdir.

Ayet oluşumun ikinci iç yapısını sayar. أكواب 'hazneler' kelimesinde üstte hemze merkezden dışa, ك bütünlük ve süreklilik, و belirleme, ا ileti, ب karşılık birleşir: bütünlüğü belirlenmiş, karşılığını içinde taşıyan, dışa sunulmaya hazır kaplar.

موضوعة 'konulmuş' kelimesinde م alan, ortada و belirleme, ض baskı ve karşı güç, ع kaynak birleşir: karşı güçle dengelenip bir alana yerleştirilmiş. Başta Mim ve ortada Vav yine işin tamamlandığı edilgen hali verir.

Sembol sonucu 'bu oluşumda bütünlüğü karşılıkla tutan hazneler yerli yerine konulmuştur' diye kurulur. Önceki ayetteki devreler hareketi, buradaki hazneler birikimi taşır: oluşumda akış ve depolama birlikte vardır.

Ayet oluşumun üçüncü iç yapısını sayar. نمارق 'dinlenceler' kelimesinde ن açığa çıkma, م alan, ardından ار kesme (Elif-Re), sonra ق enerji gelir: alanın akışı kesildiği, enerjinin durulduğu yerler. Hareketin içinde dinlenme alanları da vardır.

مصفوفة 'saf tutmuş' kelimesinde م alan, ص bağ, ف örtme, ortada و belirleme, yine ف ve ة topluluk birleşir: bağla birbirine eklenmiş, belirlenmiş bir dizilim halinde yan yana durmak.

Sembol sonucu 'bu oluşumda enerjinin dinlendiği alanlar bağlı bir dizilim halinde sıralanır' diye kurulur. Oluşumun entegrasyonu dağınık değil, bağla kurulmuş bir düzen içindedir; on üçüncü ayetteki devreler ve on dördüncüdeki haznelerle birlikte hareket, birikim ve dinlenme dengelenir.

Ayet oluşumun iç düzenini dördüncü yapıyla tamamlar. زرابي 'desenler' kelimesinde ز yasa ve hüküm, ر yol, ا ileti, ب karşılık, ي varlık birleşir: yasaya göre yol boyunca karşılıklı biçimlenmiş varlıklar, yani düzenli desenler.

مبثوثة 'saçılmış' kelimesinde م alan, ب karşılık, ث çoğalma, ortada و belirleme, yine ث ve ة topluluk birleşir: art arda iki Se çoğalmanın tekrarını verir; karşılıklı biçimlerin çoğalarak alana yayılması. Aynı kelime 101:4'te de 'saçılmış' olarak geçer.

Sembol sonucu 'bu oluşumda yasaya göre biçimlenmiş desenler çoğalarak her yana saçılır' diye kurulur. Böylece 10–16. ayetler, üst düzeyde konumlanmış oluşumun tam bir tarifini verir: gürültüsüz iletişim, akan kaynak, dönen devreler, yerleşik hazneler, dizili dinlenceler ve yasaya uygun çoğalan desenler.

On yedinci ayetle sure anlatıdan gözleme geçer. أفلا 'böylece … değil mi' sözünde soru yönü baştaki hemzeden, olumsuzluk لا'dan, sonuç bağı ف'den gelir: anlatılanın sonucu olarak gözlemeye çağrı. ينظرون 'gözlüyorlar' kelimesinde ي varlık, ن açığa çıkma, ظ madde ve fizik, ر yol, ون süreklilik birleşir: varlığın maddi olan üzerinde yol alarak açığa çıkanı izlemesi.

Gözlenecek ilk yapı الإبل 'dengeleyici'dir: altta hemze merkeze toplanım, ب denge ve karşılık, ل biçim; merkeze toplanan dengenin biçime dökülmesi. كيف 'nasıl' sözünde ك süreklilik, ي varlık, ف gizli olan birleşir; burada bir şüphe değil, işleyişin biçimi sorulur. خلقت 'yaratıldı' kelimesinde خ yaratma, ل biçim, ق enerji, ت ayrım: enerjinin biçimle yaratılıp ayrışması.

Sembol sonucu 'dengeleyici yapının yaratılışı gözlenerek oluşumun yasası okunur' diye kurulur. Bu ayet, ardından gelen üç ayetle birlikte dört temel yapının gözlemini başlatır.

Ayet gözlemin ikinci yapısını verir. السماء 'frekans alanı' kelimesinde س frekans ve hareket, م alan, ا ileti, sondaki ء merkeze toplanım birleşir: frekansın yayıldığı ve iletilerin toplandığı alan.

رفعت 'yükseltildi' kelimesinde ر yol, ف kaplama, ع kaynak, ت ayrım birleşir: yolun kaplanarak kaynağa doğru ayrıştırılıp yükseltilmesi. On üçüncü ayetteki 'yükseltilmiş devreler' ile aynı kökten gelir; oluşumun içindeki yükselme ile dış dünyadaki yükselme aynı işleyiştir.

Sembol sonucu 'frekans alanının yükseltilişi gözlenerek oluşumun yasası okunur' diye kurulur. Dengeleyiciden sonra gözlem, frekansın taşındığı katmana yönelir.

Ayet gözlemin üçüncü yapısını verir. الجبال 'dayanaklar' kelimesinde ج konum, ب denge ve karşılık, ا ileti, ل biçim birleşir: konumu dengeleyen, karşılığıyla birlikte biçim almış dayanaklar. Yapının sabit kalabilmesi bu dayanaklara bağlıdır.

نصبت 'dikildi' kelimesinde ن açığa çıkma, ص bağ, ب karşılık, ت ayrım birleşir: bağın karşılığına kurularak ayrı bir yapı halinde dikilmesi. Üçüncü ayetteki ناصبة 'dikilen' ile aynı köktür: orada bağ karşılığa varamıyordu, burada dayanaklar bağla dikilmiştir.

Sembol sonucu 'dayanakların bağla dikilişi gözlenerek oluşumun yasası okunur' diye kurulur. Aynı kök iki farklı sonucu gösterir: bağ kurulursa dayanak olur, kurulmazsa dikili kalış yorucu bir duruştur.

Ayet gözlemi dördüncü yapıyla tamamlar. الأرض 'zemin' kelimesinde üstte hemze merkezden dışa, ر yol, ض karşı güç birleşir: kaynaktan dışa açılan yolların karşı güçle taşındığı taban.

سطحت 'serildi' kelimesinde س hareket, ط indirme ve kolaylaştırma, ح kuşatma, ت ayrım birleşir: hareketin indirilip yayılarak kuşatıcı bir yüzey halinde ayrıştırılması.

Sembol sonucu 'zeminin serilişi gözlenerek oluşumun yasası okunur' diye kurulur. 17–20. ayetler dört yapıyı birlikte verir: dengeleyici, frekans alanı, dayanaklar ve zemin. Her biri bir fiille (yaratıldı, yükseltildi, dikildi, serildi) ve hep 'nasıl' ile sorulur; gözlem nesneyi değil, onu ortaya koyan işleyişi hedefler.

Ayet gözlemden aktarıcının işlevine geçer. فذكر 'böylece anımsat' kelimesinde ف sonuç bağı, ذ an ve sınır, ك süreklilik, ر yol birleşir: anı sürekli olarak yola koymak; bilgiyi tekrar tekrar gündeme taşımak. Önceki dört ayetteki gözlem çağrısının sonucu budur.

إنما 'özünde yalnız' sözü işlevi tek bir işe sınırlar. أنت 'sen' alıcıyı gösterir. مذكر 'anımsatıcı' kelimesinde başta م işi taşıyanı verir; ortada Vav olmadığı için etken okunur (konum adayı): anımsatmayı yapan.

Sembol sonucu 'aktarıcının işlevi anımsatmaktır: bilgiyi sürekli yola koymak' diye kurulur. Aktarıcı bilgiyi üretmez, değiştirmez; zaten var olanı tekrar yola koyar. Bir sonraki ayet bu işlevin sınırını çizer.

Ayet aktarıcının işlevinin sınırını çizer. لست 'ayrı' kelimesinde ل biçim, س fiil, ت ayrılık ve kişi birleşir: fiilin biçiminden ayrışması; burada aktarıcının belli bir işten ayrı durması. ليس'ten farkı tek harftedir: orada varlık (ي) yazılıdır ve fiil varlıkta gerçekleşir; burada ي yerine ت gelir ve fiil ayrışır.

Aktarıcının ayrı durduğu iş بمصيطر 'dizginleyici' olmaktır: م işi taşıyan, ص bağ, ي varlık, ط indirme, ر yol birleşir; bağ kurup varlığı aşağıya indirerek yolunu tutan, dizginleyen. عليهم 'onların üzerinde' bu dizginlemenin alıcılar üzerinde olacağını söyler.

Sembol sonucu 'aktarıcı, alıcıların üzerinde dizginleyici olmaktan ayrıdır' diye kurulur. Anımsatma bir zorlama değildir: bilgi yola konur, onu alıp almamak alıcıdadır. Bu, sonraki ayetlerdeki ayrımın zeminidir.

Ayet anımsatmadan uzaklaşan yapıyı tanımlar. إلا 'ancak' bir istisna açar. تولى 'çekilen' kelimesinde ت ayrım, و belirleme, ل biçim, ى varlık birleşir: belirlenmiş biçimden ayrılıp geri çekilen varlık.

كفر 'örttü' kelimesinde ك süreklilik, ف örtme ve gizleme, ر yol birleşir: yolu sürekli örtmek, bilgiyi görünmez kılmak. Çekilme bir yön değişikliğidir; örtme ise bilgiyi kapatmaktır.

Sembol sonucu 'anımsatmadan çekilip onu örten yapı bu yasanın dışında kalır' diye kurulur. Yirmi birinci ve yirmi ikinci ayetlerde bilgi zorlamadan yola konmuştu; burada o bilgiyi alıp örten yapı ayrılır ve bir sonraki ayet bunun sonucunu verir.

Ayet örten yapının sonucunu bildirir. فيعذبه 'böylece onu koparır' kelimesinde ف sonuç bağı, ي varlık, ع kaynak, ذ sınır ve parça, ب karşılık, ه yapıyı gösterir: kaynağından sınırla ayrılıp karşılığından kopması. Kopuş dışarıdan eklenen bir yük değil, örtmenin doğal sonucudur.

الله bu işi yapan olarak anılır. العذاب 'kopuş' kelimesi aynı harflerle kopuşun kendisini adlandırır. الأكبر 'en büyük' kelimesinde üstte hemze merkezden dışa derece, ك bütünlük, ب karşılık, ر yol birleşir: bütünlüğün yolundan karşılığıyla birlikte en geniş ölçüde ayrılması.

Sembol sonucu 'bilgiyi örten yapı, en büyük kopuşla bütünden kopar' diye kurulur. Dördüncü ayetteki açıklanamaza bağlanma ve altıncı ayetteki kıstırıcı besinle birlikte okunduğunda, kopukluğun aşamaları tamamlanır.

Ayet bütün yapıların dönüş yönünü bildirir. إن 'özünde' sözünde altta hemze merkeze toplanım, ن açığa çıkma: merkezde toplanan olanın açığa çıkması. إلينا 'bize doğru' dönüşün yönünü kaynak olarak gösterir.

إيابهم 'onların dönüşü' kelimesinde altta hemze merkeze toplanım, ي varlık, ا ileti, ب karşılık, هم 'onlar' birleşir: varlıkların iletileriyle ve karşılıklarıyla birlikte merkeze geri toplanması.

Sembol sonucu 'bütün yapıların dönüşü kaynağa doğrudur' diye kurulur. Sönük yapı da bahşedilmiş yapı da, örten de anımsayan da aynı merkeze döner; ayrılan, dönüşün yönü değil, dönen yapının taşıdığı karşılıktır.

Son ayet dönüşün ardından gelen işi bildirir. ثم 'sonra' bir sıra kurar: önce dönüş, sonra hesap. علينا 'üzerimizde' bu işin kaynağın üzerinde olduğunu söyler.

حسابهم 'onların hesabı' kelimesinde ح kuşatma ve kavrama, س hareket, ا ileti, ب terazi ve karşılık, هم 'onlar' birleşir: hareketlerin ve iletilerin kuşatılıp terazide karşılığıyla tartılması. أيحسب 'varsayar' ile aynı köktür; fark, burada iletinin (ا) tartıya girmesidir: verisiz tartım varsayım, veriyle tartım hesaptır.

Sembol sonucu 'dönen her yapının hesabı, karşılık terazisiyle kaynakta tutulur' diye kurulur. Sure böylece başladığı yere döner: bürüyen sürecin anlatısı, yapıların ikiye ayrılışı, gözlem, aktarım ve sonunda dönüş ile hesap.